Pomiń menu
Spis treści
Menu

Wnętrza

Jedna lampa pod sufitem to za mało. Jak planuję światło na jesienne wieczory

W niedzielę zegarki cofną się o godzinę i większą część wieczoru spędzimy przy świetle, które ktoś zaprojektował, albo przy świetle, którego nikt nie zaprojektował. Druga połowa jesiennego tematu: warstwy oświetlenia, barwa, wysokość lamp i błędy, które widzę w mieszkaniach prosto od dewelopera.

Tekst: Magda 5 min czytania

Salon wieczorem oświetlony lampą stojącą i kinkietami

We wrześniu pisałam o tym, jak orientacja domu zmienia jesienne światło i jak niskie słońce przechodzi przez pokój aż do przeciwległej ściany. To była łatwiejsza połowa tematu. Słońce robi swoje, my możemy mu tylko nie przeszkadzać.

Po zmianie czasu zaczyna się druga połowa. W moim mieszkaniu z oknem od południowego zachodu plama światła na podłodze znika w listopadzie wcześnie po południu, a potem przez kilka godzin wnętrze wygląda tak, jak wygląda jego oświetlenie. Przez lata w pracowni oglądałam dziesiątki wnętrz dopiero co odebranych od dewelopera i prawie zawsze widziałam to samo: jeden wypust na środku sufitu w każdym pokoju i pytanie inwestora, jaką lampę tam powiesić.

Moja odpowiedź jest zwykle taka, że pytanie jest źle postawione.

Światło w warstwach

Pokój, w którym wieczorem dobrze się przebywa, nie jest oświetlony jedną lampą. Ma kilka źródeł, z których każde robi co innego. Dzielę je na trzy warstwy.

Światło ogólne daje równą jasność w całym pomieszczeniu. Pozwala znaleźć klucze, posprzątać, przejść przez pokój. To jedyna warstwa, o której myśli deweloper, i jedyna, którą wieczorem włączamy najrzadziej, jeśli mamy pozostałe.

Światło zadaniowe jest tam, gdzie się coś robi: nad blatem w kuchni, przy fotelu do czytania, nad biurkiem, przy lustrze. Mocniejsze, skierowane, z dobrą barwą. Przy pracy przy biurku przyjmuje się zwykle około 500 luksów na blacie, o czym pisałam szerzej przy świetle dziennym w biurze. Wieczorem w domu potrzeba go w kilku konkretnych miejscach, a nie w całym pokoju.

Światło punktowe i nastrojowe podkreśla to, co ma być widać: fakturę ściany, obraz, regał, roślinę. Do tego lampy stołowe i podłogowe, które dają ciepłe plamy światła na wysokości siedzącego człowieka.

Dobrze zaprojektowany salon ma wszystkie trzy warstwy na osobnych obwodach albo przynajmniej z osobnymi włącznikami. Wieczorem włącza się dwie ostatnie, a ogólną zostawia na sprzątanie.

Światło nisko

Najważniejsza zmiana, jaką proponuję w prawie każdym mieszkaniu, dotyczy wysokości. Lampa pod sufitem oświetla podłogę i blaty z góry, pod ostrym kątem. Twarze ludzi siedzących przy stole albo na kanapie dostają cienie pod oczami i nosem. Pokój wydaje się niższy, bo najjaśniejszy jest sufit, a ściany przy podłodze toną w półmroku.

Światło na wysokości od kolan do głowy siedzącego człowieka działa zupełnie inaczej. Lampa podłogowa przy fotelu, lampa stołowa na komodzie, kinkiet przy kanapie. Kilka mniejszych źródeł rozmieszczonych w różnych miejscach pokoju tworzy plamy światła i strefy cienia, dzięki którym wnętrze ma głębię. Zbliża to wieczorne wnętrze do tego, jak działało światło ognia i lampy naftowej, do którego przez stulecia przyzwyczajały się nasze oczy.

Praktyczna konsekwencja: gniazdka. Zanim inwestor wybierze lampy, sprawdzam, czy w salonie są gniazdka przy narożnikach, przy kanapie, przy fotelu, po obu stronach łóżka. Mieszkania od dewelopera mają ich zwykle za mało i w złych miejscach. Dodanie kilku gniazdek na etapie wykończenia kosztuje niewiele. Przedłużacze ciągnięte przez pół pokoju kosztują wygląd wnętrza przez lata.

Lampy wiszące nad stołem w jadalni
Fot. 02 Lampy wiszące nad stołem w jadalni

Temperatura barwowa

Barwę światła opisuje się w kelwinach. Im niższa liczba, tym światło cieplejsze, bardziej żółte. Im wyższa, tym chłodniejsze, bardziej niebieskie.

Barwa Gdzie ją stosuję
około 2700 K salon, sypialnia, lampy stołowe i podłogowe; światło, które kojarzy się z wieczorem
około 3000 K jadalnia, przedpokój, łazienka nad lustrem, światło ogólne w strefie dziennej
około 4000 K blat kuchenny, biurko, garderoba; tam, gdzie trzeba dobrze widzieć kolory i szczegóły

Wybieram jedną barwę dla jednego pomieszczenia i trzymam się jej. Najgorsze, co można zrobić w salonie, to połączyć ciepłą lampę stołową z zimną taśmą LED pod szafką i neutralnym plafonem. Każde źródło osobno jest w porządku, razem pokój wygląda jak trzy różne pokoje.

Drugi parametr to wskaźnik oddawania barw, oznaczany jako CRI albo Ra. Przy wartości 90 i więcej kolory skóry, drewna i tkanin wyglądają naturalnie. Tanie źródła LED z niższym wskaźnikiem sprawiają, że czerwone wino na stole jest brunatne, a dębowa podłoga szara. Tę informację znajdziecie na opakowaniu albo w karcie produktu.

Ściemniacze

Jeśli mogłabym dodać do każdego mieszkania tylko jedną rzecz, byłby to ściemniacz przy świetle nad stołem w jadalni i przy głównym świetle w salonie. Ta sama lampa przy pełnej mocy służy do odrabiania lekcji, a przy jednej trzeciej do kolacji. Trzeba tylko sprawdzić, czy źródło światła współpracuje ze ściemniaczem. Wiele żarówek LED tego nie potrafi i zaczyna migotać albo brzęczeć.

Najczęstsze błędy w mieszkaniach po odbiorze

To lista, którą znam na pamięć, bo powtarza się w nowych budynkach niezależnie od miasta i ceny metra.

  • Siatka oczek w suficie jak w biurze. Kilkanaście małych opraw rozmieszczonych równo w salonie, wszystkie na jednym włączniku. Dają równe, płaskie światło bez cieni i bez nastroju. Wnętrze wygląda jak poczekalnia.
  • Wszędzie 4000 K. Wybrane, bo „jaśniej”. W kuchni do pracy dobrze, w sypialni wieczorem fatalnie.
  • Taśma LED bez profilu. Na błyszczącym blacie odbija się rząd jasnych kropek, a nie linia światła. Profil z kloszem rozprasza światło i chroni taśmę.
  • Lampa nad stołem zawieszona za wysoko. Wisząca lampa nad stołem jadalnym zwykle dobrze wypada mniej więcej 60-75 cm nad blatem. Wyżej oślepia siedzących i oświetla sufit, niżej zasłania twarze po drugiej stronie stołu.
  • Światło w kuchni tylko na suficie. Człowiek stojący przy blacie zasłania sobie własne światło. Oświetlenie pod szafkami górnymi rozwiązuje problem całkowicie.
  • Lampa naprzeciwko telewizora. Odbija się w ekranie przez cały wieczór. Światło za telewizorem albo z boku jest dużo przyjemniejsze dla oczu.
  • Jeden obwód na cały pokój. Bez możliwości włączenia samego światła przy fotelu nie ma żadnej warstwy, jest tylko „włączone” i „wyłączone”.

Mój salon po zmianie czasu

Mieszkam w nim od kilku lat i przez pierwszą zimę miałam tylko lampę wiszącą na środku. Jako architektka powinnam była wiedzieć lepiej i wiedziałam, ale wykończenie mieszkania własnego zawsze przegrywa z pracą dla klientów.

W drugim roku dołożyłam trzy rzeczy. Lampę podłogową z abażurem przy fotelu, w którym czytam, 2700 K. Kinkiet na ścianie przy regale, skierowany w dół, żeby oświetlał grzbiety książek i fakturę tynku. I małą lampę stołową na komodzie przy wejściu, którą zapalam jako pierwszą, kiedy wracam do domu. Lampa wisząca została, ale dostała ściemniacz.

Wieczorem w listopadzie, kiedy za oknem już dawno ciemno, palą się u mnie zwykle dwie z tych lamp. Wisząca prawie nigdy. Włączam ją w sobotę rano, kiedy myję podłogę.

Tekst

Magda, architektka, autorka Magazynu Widok

Architektka z Krakowa. Osiem lat w pracowni projektującej obiekty komercyjne, dziś pisze i konsultuje. Patrzy na budynki tak, jak patrzy się na nie przy desce: od rzutu, światła i materiału.

O autorce

Więcej w sekcji Wnętrza

Cała sekcja